Klasyczny taniec hinduski Bharata Natyam

Zarys historii tańca, informacje na temat różnych technik tanecznych, biografie, etc.
forum.balet.pl
Posty: 107
Rejestracja: śr sty 25, 2006 8:05 am

Klasyczny taniec hinduski Bharata Natyam

Post autor: forum.balet.pl »

[URL=http://img157.imageshack.us/my.php?image=rashree7fa.jpg][imge6]http://img157.imageshack.us/img157/8690/rashree7fa.th.jpg[/imge6][/URL]

Moment przejścia od ustroju rodowo - plemiennego wpłynął znacząco na dalszy rozwój kultury. Wraz ze wzrastającą na Wschodzie pozycją kapłanów, tworzących silnie zorganizowaną kastę, prymitywne obrzędy przeistaczały się stopniowo we wspaniałe świątynne ceremonie. [ue6]Taniec oddalał się od naiwnego realizmu pierwotnego naśladownictwa i nabierał coraz bardziej wyrafinowanej estetyki, wymyślnej ornamentacji i skomplikowanej symboliki gestu i ruchu.[/ue6] Nastąpił więc znaczący podział na sztukę ludową (pozostającą w okopach prymitywizmu) i sztukę wysoką, którą nazwiemy później dworską.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=nataraja8ip.gif][imge6]http://img371.imageshack.us/img371/7784/nataraja8ip.th.gif[/imge6][/URL]

Człowiek okresu wedyjskiego (XIII - V wiek p. n. e.) oddawał cześć demonom i zwierzętom (animizm i totemizm) i za pośrednictwem kapłanów składał im ofiary, by zyskać ich przychylność. [ue6]Tańce prymitywne - pantomimy Ariów zostały z czasem zastąpione tańcami świątynnymi[/ue6] wykonywanymi przez specjalnie szkolone ku temu tancerki ([be6]DEVADASI[/be6] - dosł. "niewolnice boga").
Ich zawód był bardzo ceniony i przechodził z pokolenia na pokolenie. W związku ze sformalizowaniem pozycji tańca w kulturze, technika taneczna w Indiach przeszła wielkie przeobrażenia. Tancerki od dzieciństwa uczyły się akrobatyki, wirowania wokół własnej osi, ćwiczyły giętkość rąk i bioder, a przede wszystkim zapoznawały się z bardzo skomplikowaną symboliką tańca [be6]Bharata Natyam [/be6](opisanego w świętej rozprawie o tańcu i muzyce "Bharata -Natia - Siastra"). Owe tańce pokazywały czynności i zdarzenia z życia bogów, przy czym istota sprawy tkwiła nie w przedstawieniu samej treści legendy, lecz jej filozoficznego sensu za pomocą umownych gestów. Taniec łączył się z recytacją tekstów modlitewnych z ksiąg Wedy, co w starohinduskiej sztuce zastępowało początkowo późniejszy akompaniament.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=bharata10ul.jpg][imge6]http://img371.imageshack.us/img371/3688/bharata10ul.th.jpg[/imge6][/URL]

[ue6][be6]Bharata Natyam składa się z dwóch części:[/be6][/ue6]
- [be6]Nrtta [/be6]- abstrakcyjnej, zbudowanej z licznych [be6]ADAWU[/be6] (form opartych na rytmach wyklepywanych gołymi stopami w połączeniu z ruchami rąk i dłoni)
- [be6]Nrtya [/be6]- narracyjnej, podczas której tancerka za pomocą gestów dłoni i mimiki twarzy opowiada historię związana z mitologią hinduską.

Zasady hinduskiego tańca klasycznego nawiązują do wielowiekowej tradycji Indii, w której zachowały się podstawy tańca (MUDRA) oraz ściśle określony zasób póz i ruchów.
[ue6]Funkcja tańca polegała na tłumaczeniu tekstów starych ksiąg[/ue6], w związku z tym niemożliwym było wprowadzenie indywidualnego wyrazu czy swobodnej improwizacji, tak wiec uzewnętrznianie przeżyć tancerza było niewskazane - odgrywał on konkretnie wyznaczoną postać za pomocą obrzędowo ustalonych i przez tradycję ustalonych ruchów.

[ue6]Mudra stanowi zbiór subtelnych gestów rąk, tworzących jakby kompletny słownik, dzięki któremu tancerz opowiada, a widz odczytuje treść legend i mitów. [/ue6]Gesty te mogą oznaczać zwierzęta, przedmioty, pojęcia, etc., co zaważyło na ich skomplikowanym podziale, którego punkt wyjścia stanowi PATAKA (płasko ułożona dłoń).
[ue6][be6]W mudrze wyróżniamy:[/be6][/ue6]
- 38 układów pojedynczej dłoni ([url=http://www.kanakasabha.com/hastas/asampg1.htm]ASAMYUTA HASTAS[/url]), z których każdy ma kilkadziesiąt znaczeń,
- 37 układów obu dłoni([url=http://www.kanakasabha.com/hastas/sampg1.htm]SAMYUTA HASTAS[/url]).
Ponadto istnieje wiele osobnych symboli, które oznaczają pokrewieństwa rodzinne, kasty społeczne, sławnych panujących, rzeki, oceany, gatunki drzew i zwierząt, etc.
Do najważniejszych mudr należą [be6]ANDŻALI[/be6] (pozdrowienia, w których ręce w pataka stykają się dłońmi) - pozdrowienia stosowane są na odpowiedniej wysokości zależnie od statusu społecznego osoby pozdrawianej:
- na wysokości czoła - kierowane do bóstwa,
- na wysokości twarzy - kierowane do duchowych przywódców, nauczycieli,
- na wysokości piersi - kierowane do braminów

Drugim podstawowym elementem tańca hinduskiego jest [be6]KARANA[/be6] , czyli pozycja ciała (jest ich 108). Symbolika wszystkich odchyleń ciała od osi pionowej ma różne znaczenie, jedną z najpopularniejszych póz jest charakterystyczne tzw. [be6]"trójwygięcie"[/be6] :
- u kobiet : głowa pochylona w prawo, górna część tułowia przegięta w lewo, biodra i nogi odchylone w prawo,
- u mężczyzn : analogicznie tylko, ze zaczyna się i kończy wygięciem w lewą stronę.
Ruch tancerzy hinduskich jest harmonijnym przechodzeniem z jednej pozy w drugą, charakteryzuje się idealną koordynacją wszystkich poruszeń głowy (jest ich 30), szyi (,których jest 9), tułowia, ramion, rąk i nóg.
[ue6][be6]Mimika ogranicza się również do ustalonego zasobu ruchów twarzy:[/be6][/ue6]
- 36 rodzajów spojrzeń,
- 9 ruchów gałek ocznych,
- 7 ruchów brwi,
- 6 ruchów nosa,
- 6 ruchów policzków,
- 6 ruchów brody,
- 6 ruchów dolnej wargi,
- 6 ruchów całej twarzy.
Poszczególne karanas łączą się ze sobą tworząc kombinację zwaną [be6]ANGAHARĄ[/be6].

[ue6][be6]Sylwetka tancerza hinduskiego charakteryzuje się:[/be6][/ue6]- ugiętymi kolanami,
- silnym rozwarciem nóg i stóp na zewnątrz,
- płaskim stawianiem stopy,
- ozdobnym układem rąk i dłoni (w tańcu główny nacisk przypada na ruchy górnej partii ciała!),
- wyrazistymi ruchami tancerzy,
- specyficznym , silnym rytmem wystukiwanym przez gołe stopy i wzmacnianym przytwierdzonymi do kostek brzękadłami.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=mariakiranb6hf.jpg][imge6]http://img371.imageshack.us/img371/213/mariakiranb6hf.th.jpg[/imge6][/URL]

Wraz z malejącym znaczeniem braminów pod wpływem rozrastającego się hinduizmu - w okresie złotego wieku (IV - V w.) na dworach maharadżdżów i radżdżów zaczęły pojawiać się [ue6]świeckie formy tańca[/ue6], W związku z tym centrum tańca zostało przeniesione ze świątyń do sal władców. Tancerki świecki zwano [be6]NAUCZ[/be6] (nazwa [be6]BAJADERA[/be6] pochodzi z późniejszego okresu, nadana przez Portugalczyków tancerkom używających szali).

Upadek starohinduskiej sztuki tanecznej rozpoczął się z chwilą najazdów barbarzyńskich ludów z północnego-zachodu. W czasie dominacji muzułmańskiej w Indiach [ue6]taniec został odarty z filozoficzno - etycznych elementów[/ue6], gdy do państwa wdarli się Mongołowie - [ue6]tańce naucz utraciły dawną wzniosłości i wyrażały niskie uczucia i namiętności[/ue6]. W okresie kolonizacji brytyjskiej (przede wszystkim za panowania królowej Wiktorii) [ue6]rozwój kultury hinduskiej został zahamowany, a przejawy kreacji artystycznej były oficjalnie tłamszone[/ue6] (naród bez kultury nie jest narodem!).

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=raginib0da.jpg][imge6]http://img371.imageshack.us/img371/1701/raginib0da.th.jpg[/imge6][/URL]

Dopiero w XX wieku miał miejsce [ue6]okres odrodzenia dawnej sztuki tanecznej, dzięki czemu powstało 7 szkół tańca klasycznego[/ue6].
Największą z nich i najpoważniejszą jest [be6]Bharata Natyam [/be6]w południowych Indiach, która kultywuje najstarszego pochodzenia tańce, uprawiane przez devadasi w świątyniach (opiera się na zapisach "Natia - Siastra" i zachowuje ściśle tradycyjną mudrę).
[ue6][be6]Z niej wywodzą się kolejne szkoły:[/be6][/ue6]
- [be6]Kathak[/be6] - kształci tancerki świeckie (naucz) i największy nacisk kładzie na rytmiczną pracę nóg i pracę nad znaczeniowo - opisową strona tańca przy jednoczesnym ograniczeniu mudry,
- [be6]Kathakali[/be6] - kultywuje styl tańca pochodzenia ludowego, uprawiany przez wędrownych artystów i oparty na epizodach z "Mahabharaty" i "Ramajany",

- [be6]Kuchipudi[/be6] - powstała w XIII wieku, hołduje tańcom-dramatom, wykonywanym solowo zarówno przez mężczyzn jak i kobiety,

- [be6]Mohini Attam[/be6] - naucza ona łatwiejszej formy tańca Bharata Natyam, kształci tylko młode dziewczęta,

- [be6]Manipuri[/be6] - kultywująca tańce pochodzenia religijnego, pozbawione pierwiastków kultowych, odnajduje ona źródła do tworzenia w miłosnych dziejach Kriszny i Sity, dotyczy on jedynie młodych dziewcząt lub chłopców,

- [be6]Odissi[/be6] - najmłodsza szkoła (powstała w 1950 roku), która czerpie z tradycyjnych wytycznych stosowanych przez devadasi a także inspiruje ruch starymi rzeźbami przedstawiającymi tancerzy hinduskich.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=jamuna1b4ui.jpg][imge6]http://img371.imageshack.us/img371/8606/jamuna1b4ui.th.jpg[/imge6][/URL]

Kończąc, pragnę nadmienić, że klasyczny taniec hinduski Bharata Natyam jest najbardziej rozpowszechnioną formą taneczną we współczesnych Indiach, wykonywaną zarówno przez mężczyzn jak i kobiety.
Wraz z eksploracją turystyczną Dalekiego Wschodu i silnym zainteresowaniem sztuką Indii, jego tradycja przenoszona jest do krajów zachodnich, gdzie zdobywa znaczną popularność.


[be6]Nagranie video tańca Bharata Natyam można ściągnąć klikając na poniższy link:[/be6] http://www.savefile.com/files.php?fid=3291337

________________
autor - [color=darkrede6]sfra[/colore6] (wykorzystywanie bez podania źródeł zabronione!)
________________
źródła:
- "Krótki zarys historii tańca i baletu" - Irena Turska
- "Taniec - jego rozwój i formy" - Rey
- materiały egzaminacyjne z wiedzy o tańcu CKE
- http://www.kanakasabha.com/sapta/index.html
- zdjęcia ( http://assoc.wanadoo.fr/arta/bharata03_2.htm ; http://www.adem.ch/Cours/bharata.html )
ODPOWIEDZ