Klasyczny taniec hinduski Bharata Natyam

[forum.balet.pl]

[URL=http://img157.imageshack.us/my.php?image=rashree7fa.jpg][img:419256fce6]http://img157.imageshack.us/img157/8690/rashree7fa.th.jpg[/img:419256fce6][/URL]

Moment przejścia od ustroju rodowo - plemiennego wpłynął znacząco na dalszy rozwój kultury. Wraz ze wzrastającą na Wschodzie pozycją kapłanów, tworzących silnie zorganizowaną kastę, prymitywne obrzędy przeistaczały się stopniowo we wspaniałe świątynne ceremonie. [u:419256fce6]Taniec oddalał się od naiwnego realizmu pierwotnego naśladownictwa i nabierał coraz bardziej wyrafinowanej estetyki, wymyślnej ornamentacji i skomplikowanej symboliki gestu i ruchu.[/u:419256fce6] Nastąpił więc znaczący podział na sztukę ludową (pozostającą w okopach prymitywizmu) i sztukę wysoką, którą nazwiemy później dworską.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=nataraja8ip.gif][img:419256fce6]http://img371.imageshack.us/img371/7784/nataraja8ip.th.gif[/img:419256fce6][/URL]

Człowiek okresu wedyjskiego (XIII - V wiek p. n. e.) oddawał cześć demonom i zwierzętom (animizm i totemizm) i za pośrednictwem kapłanów składał im ofiary, by zyskać ich przychylność. [u:419256fce6]Tańce prymitywne - pantomimy Ariów zostały z czasem zastąpione tańcami świątynnymi[/u:419256fce6] wykonywanymi przez specjalnie szkolone ku temu tancerki ([b:419256fce6]DEVADASI[/b:419256fce6] - dosł. "niewolnice boga").
Ich zawód był bardzo ceniony i przechodził z pokolenia na pokolenie. W związku ze sformalizowaniem pozycji tańca w kulturze, technika taneczna w Indiach przeszła wielkie przeobrażenia. Tancerki od dzieciństwa uczyły się akrobatyki, wirowania wokół własnej osi, ćwiczyły giętkość rąk i bioder, a przede wszystkim zapoznawały się z bardzo skomplikowaną symboliką tańca [b:419256fce6]Bharata Natyam [/b:419256fce6](opisanego w świętej rozprawie o tańcu i muzyce "Bharata -Natia - Siastra"). Owe tańce pokazywały czynności i zdarzenia z życia bogów, przy czym istota sprawy tkwiła nie w przedstawieniu samej treści legendy, lecz jej filozoficznego sensu za pomocą umownych gestów. Taniec łączył się z recytacją tekstów modlitewnych z ksiąg Wedy, co w starohinduskiej sztuce zastępowało początkowo późniejszy akompaniament.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=bharata10ul.jpg][img:419256fce6]http://img371.imageshack.us/img371/3688/bharata10ul.th.jpg[/img:419256fce6][/URL]

[u:419256fce6][b:419256fce6]Bharata Natyam składa się z dwóch części:[/b:419256fce6][/u:419256fce6]
- [b:419256fce6]Nrtta [/b:419256fce6]- abstrakcyjnej, zbudowanej z licznych [b:419256fce6]ADAWU[/b:419256fce6] (form opartych na rytmach wyklepywanych gołymi stopami w połączeniu z ruchami rąk i dłoni)
- [b:419256fce6]Nrtya [/b:419256fce6]- narracyjnej, podczas której tancerka za pomocą gestów dłoni i mimiki twarzy opowiada historię związana z mitologią hinduską.

Zasady hinduskiego tańca klasycznego nawiązują do wielowiekowej tradycji Indii, w której zachowały się podstawy tańca (MUDRA) oraz ściśle określony zasób póz i ruchów.
[u:419256fce6]Funkcja tańca polegała na tłumaczeniu tekstów starych ksiąg[/u:419256fce6], w związku z tym niemożliwym było wprowadzenie indywidualnego wyrazu czy swobodnej improwizacji, tak wiec uzewnętrznianie przeżyć tancerza było niewskazane - odgrywał on konkretnie wyznaczoną postać za pomocą obrzędowo ustalonych i przez tradycję ustalonych ruchów.

[u:419256fce6]Mudra stanowi zbiór subtelnych gestów rąk, tworzących jakby kompletny słownik, dzięki któremu tancerz opowiada, a widz odczytuje treść legend i mitów. [/u:419256fce6]Gesty te mogą oznaczać zwierzęta, przedmioty, pojęcia, etc., co zaważyło na ich skomplikowanym podziale, którego punkt wyjścia stanowi PATAKA (płasko ułożona dłoń).
[u:419256fce6][b:419256fce6]W mudrze wyróżniamy:[/b:419256fce6][/u:419256fce6]
- 38 układów pojedynczej dłoni ([url=http://www.kanakasabha.com/hastas/asampg1.htm]ASAMYUTA HASTAS[/url]), z których każdy ma kilkadziesiąt znaczeń,
- 37 układów obu dłoni([url=http://www.kanakasabha.com/hastas/sampg1.htm]SAMYUTA HASTAS[/url]).
Ponadto istnieje wiele osobnych symboli, które oznaczają pokrewieństwa rodzinne, kasty społeczne, sławnych panujących, rzeki, oceany, gatunki drzew i zwierząt, etc.
Do najważniejszych mudr należą [b:419256fce6]ANDŻALI[/b:419256fce6] (pozdrowienia, w których ręce w pataka stykają się dłońmi) - pozdrowienia stosowane są na odpowiedniej wysokości zależnie od statusu społecznego osoby pozdrawianej:
- na wysokości czoła - kierowane do bóstwa,
- na wysokości twarzy - kierowane do duchowych przywódców, nauczycieli,
- na wysokości piersi - kierowane do braminów

Drugim podstawowym elementem tańca hinduskiego jest [b:419256fce6]KARANA[/b:419256fce6] , czyli pozycja ciała (jest ich 108). Symbolika wszystkich odchyleń ciała od osi pionowej ma różne znaczenie, jedną z najpopularniejszych póz jest charakterystyczne tzw. [b:419256fce6]"trójwygięcie"[/b:419256fce6] :
- u kobiet : głowa pochylona w prawo, górna część tułowia przegięta w lewo, biodra i nogi odchylone w prawo,
- u mężczyzn : analogicznie tylko, ze zaczyna się i kończy wygięciem w lewą stronę.
Ruch tancerzy hinduskich jest harmonijnym przechodzeniem z jednej pozy w drugą, charakteryzuje się idealną koordynacją wszystkich poruszeń głowy (jest ich 30), szyi (,których jest 9), tułowia, ramion, rąk i nóg.
[u:419256fce6][b:419256fce6]Mimika ogranicza się również do ustalonego zasobu ruchów twarzy:[/b:419256fce6][/u:419256fce6]
- 36 rodzajów spojrzeń,
- 9 ruchów gałek ocznych,
- 7 ruchów brwi,
- 6 ruchów nosa,
- 6 ruchów policzków,
- 6 ruchów brody,
- 6 ruchów dolnej wargi,
- 6 ruchów całej twarzy.
Poszczególne karanas łączą się ze sobą tworząc kombinację zwaną [b:419256fce6]ANGAHARĄ[/b:419256fce6].

[u:419256fce6][b:419256fce6]Sylwetka tancerza hinduskiego charakteryzuje się:[/b:419256fce6][/u:419256fce6]- ugiętymi kolanami,
- silnym rozwarciem nóg i stóp na zewnątrz,
- płaskim stawianiem stopy,
- ozdobnym układem rąk i dłoni (w tańcu główny nacisk przypada na ruchy górnej partii ciała!),
- wyrazistymi ruchami tancerzy,
- specyficznym , silnym rytmem wystukiwanym przez gołe stopy i wzmacnianym przytwierdzonymi do kostek brzękadłami.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=mariakiranb6hf.jpg][img:419256fce6]http://img371.imageshack.us/img371/213/mariakiranb6hf.th.jpg[/img:419256fce6][/URL]

Wraz z malejącym znaczeniem braminów pod wpływem rozrastającego się hinduizmu - w okresie złotego wieku (IV - V w.) na dworach maharadżdżów i radżdżów zaczęły pojawiać się [u:419256fce6]świeckie formy tańca[/u:419256fce6], W związku z tym centrum tańca zostało przeniesione ze świątyń do sal władców. Tancerki świecki zwano [b:419256fce6]NAUCZ[/b:419256fce6] (nazwa [b:419256fce6]BAJADERA[/b:419256fce6] pochodzi z późniejszego okresu, nadana przez Portugalczyków tancerkom używających szali).

Upadek starohinduskiej sztuki tanecznej rozpoczął się z chwilą najazdów barbarzyńskich ludów z północnego-zachodu. W czasie dominacji muzułmańskiej w Indiach [u:419256fce6]taniec został odarty z filozoficzno - etycznych elementów[/u:419256fce6], gdy do państwa wdarli się Mongołowie - [u:419256fce6]tańce naucz utraciły dawną wzniosłości i wyrażały niskie uczucia i namiętności[/u:419256fce6]. W okresie kolonizacji brytyjskiej (przede wszystkim za panowania królowej Wiktorii) [u:419256fce6]rozwój kultury hinduskiej został zahamowany, a przejawy kreacji artystycznej były oficjalnie tłamszone[/u:419256fce6] (naród bez kultury nie jest narodem!).

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=raginib0da.jpg][img:419256fce6]http://img371.imageshack.us/img371/1701/raginib0da.th.jpg[/img:419256fce6][/URL]

Dopiero w XX wieku miał miejsce [u:419256fce6]okres odrodzenia dawnej sztuki tanecznej, dzięki czemu powstało 7 szkół tańca klasycznego[/u:419256fce6].
Największą z nich i najpoważniejszą jest [b:419256fce6]Bharata Natyam [/b:419256fce6]w południowych Indiach, która kultywuje najstarszego pochodzenia tańce, uprawiane przez devadasi w świątyniach (opiera się na zapisach "Natia - Siastra" i zachowuje ściśle tradycyjną mudrę).
[u:419256fce6][b:419256fce6]Z niej wywodzą się kolejne szkoły:[/b:419256fce6][/u:419256fce6]
- [b:419256fce6]Kathak[/b:419256fce6] - kształci tancerki świeckie (naucz) i największy nacisk kładzie na rytmiczną pracę nóg i pracę nad znaczeniowo - opisową strona tańca przy jednoczesnym ograniczeniu mudry,
- [b:419256fce6]Kathakali[/b:419256fce6] - kultywuje styl tańca pochodzenia ludowego, uprawiany przez wędrownych artystów i oparty na epizodach z "Mahabharaty" i "Ramajany",

- [b:419256fce6]Kuchipudi[/b:419256fce6] - powstała w XIII wieku, hołduje tańcom-dramatom, wykonywanym solowo zarówno przez mężczyzn jak i kobiety,

- [b:419256fce6]Mohini Attam[/b:419256fce6] - naucza ona łatwiejszej formy tańca Bharata Natyam, kształci tylko młode dziewczęta,

- [b:419256fce6]Manipuri[/b:419256fce6] - kultywująca tańce pochodzenia religijnego, pozbawione pierwiastków kultowych, odnajduje ona źródła do tworzenia w miłosnych dziejach Kriszny i Sity, dotyczy on jedynie młodych dziewcząt lub chłopców,

- [b:419256fce6]Odissi[/b:419256fce6] - najmłodsza szkoła (powstała w 1950 roku), która czerpie z tradycyjnych wytycznych stosowanych przez devadasi a także inspiruje ruch starymi rzeźbami przedstawiającymi tancerzy hinduskich.

[URL=http://img371.imageshack.us/my.php?image=jamuna1b4ui.jpg][img:419256fce6]http://img371.imageshack.us/img371/8606/jamuna1b4ui.th.jpg[/img:419256fce6][/URL]

Kończąc, pragnę nadmienić, że klasyczny taniec hinduski Bharata Natyam jest najbardziej rozpowszechnioną formą taneczną we współczesnych Indiach, wykonywaną zarówno przez mężczyzn jak i kobiety.
Wraz z eksploracją turystyczną Dalekiego Wschodu i silnym zainteresowaniem sztuką Indii, jego tradycja przenoszona jest do krajów zachodnich, gdzie zdobywa znaczną popularność.


[b:419256fce6]Nagranie video tańca Bharata Natyam można ściągnąć klikając na poniższy link:[/b:419256fce6] http://www.savefile.com/files.php?fid=3291337

________________
autor - [color=darkred:419256fce6]sfra[/color:419256fce6] (wykorzystywanie bez podania źródeł zabronione!)
________________
źródła:
- "Krótki zarys historii tańca i baletu" - Irena Turska
- "Taniec - jego rozwój i formy" - Rey
- materiały egzaminacyjne z wiedzy o tańcu CKE
- http://www.kanakasabha.com/sapta/index.html
- zdjęcia ( http://assoc.wanadoo.fr/arta/bharata03_2.htm ; http://www.adem.ch/Cours/bharata.html )